JIM PARKINSON, NGƯỜI THIẾT KẾ LOGO CHO NEWSWEEK, THE WASHINGTON POST, THE WALL STREET JOURNAL, THE LOS ANGELES TIMES và THE NEW YORK TIMES, VỪA MẤT Ở TUỔI 83

Jim Parkinson, nghệ sĩ vẽ kiểu chữ (lettering artist) nổi tiếng, người đã sáng tạo thủ công các logo in trên bìa Rolling Stone, Esquire, Newsweek và hàng chục tạp chí khác trong thời kỳ thịnh hành của báo in, đã qua đời ngày 26 tháng 6 tại nhà riêng ở Oakland, California, hưởng thọ 83 tuổi. Nguyên nhân là do biến chứng của bệnh Alzheimer, theo lời vợ ông, bà Dorothy A. Yule.

Trước khi máy tính thống trị ngành nghề của mình, và cả giới truyền thông, ông Parkinson sử dụng bút chì kỹ thuật và bút chấm mực để vẽ chữ, kết hợp thiết kế cổ điển với tinh thần phóng khoáng kiểu thập niên 60, mang đến cho các tạp chí một bản sắc vừa nghiêm trang vừa đầy cá tính.

“Ông ấy làm việc trong thời kỳ đỉnh cao của nghệ thuật vẽ chữ thương mại bằng tay,” Roger Black, chia sẻ. “Tác phẩm của Jim không bao giờ trơn tru hay bóng bẩy. Nó luôn giữ được nét thủ công, ấm áp, không hề cơ giới. Câu hỏi quan trọng với Jim luôn là ‘Nguồn cội của bạn là gì?’ Ông Black từng là giám đốc mỹ thuật của Rolling Stone vào cuối những năm 1970, khi Jann Wenner, đồng sáng lập tạp chí, muốn làm mới logo và kiểu chữ trên bìa nhân dịp kỷ niệm 10 năm. Ông Black đã thuê Parkinson, lúc đó đang làm thiết kế tự do sau thời gian vẽ chữ cho Hallmark.

Đó là một nhiệm vụ đầy thách thức.

“Chúng tôi bước ra từ một thời điểm văn hóa rất riêng, thế hệ bùng nổ dân số, văn hóa hippie, ma t úy và âm nhạc,” ông Wenner nói trong cuộc phỏng vấn. “Chúng tôi muốn truyền tải một thứ năng lượng riêng biệt. Nhưng đồng thời, tạp chí lại muốn giữ được tính chuẩn mực và truyền thống báo chí rất nghiêm túc.”

Logo ban đầu, viết toàn chữ hoa, do nghệ sĩ truyện tranh ngầm Rick Griffin vẽ, mang phong cách giống những poster psychedelic (ảo giác) mà ông từng thiết kế. Ông Parkinson đã thay thế kiểu chữ “phê pha” đó bằng phong cách serif có chân, trông uy nghiêm hơn nhưng vẫn tự do và hơi xiên lệch, phá cách. Theo Jim thì Một tạp chí đã tồn tại lâu năm thì đã đầu tư rất nhiều thời gian và tiền bạc để xây dựng bản sắc. Parkinson nói với tạp chí Masthead năm 2005: “Không có lý do gì để ném tất cả những thứ đó qua cửa sổ. Trong những logo cũ thường có những chi tiết, manh mối, thái độ rất cuốn hút. Tôi thích tìm cách đưa logo tiến lên phía trước mà không cắt đứt hoàn toàn mối liên hệ với quá khứ.” Ông Wenner rất ưng ý với phiên bản làm mới đó, và Parkinson sau này còn tinh chỉnh thêm vào các năm 1981 và 2018.

Wenner nhận xét rằng Parkinson đã biến logo mang phong cách hippie thành một hình thức trau chuốt và sắc sảo hơn, kết hợp vẻ cổ điển với chút tinh nghịch, tạo nên một thiết kế thật sự nổi bật trên trang giấy. Logo Rolling Stone hiện đại chính là công lao của Parkinson. Thành công tại Rolling Stone đã đưa Parkinson trở thành một trong những nhà thiết kế chữ và phông chữ nổi bật nhất trong giới truyền thông.

Ngoài Esquire và Newsweek, ông còn thiết kế hoặc làm mới logo cho Men’s Journal, Atlanta magazine, The Washington Post, Variety, The Wall Street Journal, Texas Monthly, The Detroit Free Press, The Los Angeles Times và The New York Times Magazine. Ông cũng thiết kế logo cho ban nhạc Doobie Brothers, Creedence Clearwater Revival và đoàn xiếc Ringling Bros. and Barnum & Bailey Circus.

Hồi nhỏ, Jim sống ngay phía sau nhà một nghệ sĩ vẽ chữ tên là Abraham Lincoln Paulsen. Paulsen chuyên thiết kế hoa văn cho bằng khen, chứng chỉ và còn biểu diễn “mẹo vẽ chữ” trong các buổi tiệc, như viết nguyên bài Diễn văn Gettysburg ngược từ dưới lên. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2010 với FontCast, loạt phỏng vấn trực tuyến dành cho các nhà thiết kế kiểu chữ, Parkinson kể rằng hồi nhỏ ông thường được mời lên xưởng của Paulsen, nằm trên gác, trong một căn phòng phía sau nhà, rất giống với không gian làm việc của chính ông sau này. Ông thường ngồi đó suốt buổi chiều chỉ để lặng lẽ quan sát Paulsen làm việc và vẽ chữ không ngừng nghỉ.

Sau khi tốt nghiệp California College of Arts and Crafts (nay là California College of the Arts) năm 1963, Parkinson chuyển đến Kansas City, bang Missouri, để làm việc cho Hallmark. Ở đó, ông gia nhập bộ phận lettering cùng với Hermann Zapf, nhà thiết kế phông chữ lừng danh, người đã tạo ra Palatino và nhiều kiểu chữ khác. Parkinson kể rằng ông đã hoàn toàn choáng ngợp trước tay nghề điêu luyện của Zapf, và chính trải nghiệm đó khiến ông nhận ra vẽ chữ không phải là công việc có thể tùy tiện bắt đầu mà cần quá trình rèn luyện nghiêm túc, giống như một vận động viên muốn thi đấu giỏi thì phải tập luyện và nắm vững luật chơi thay vì chỉ bước ra sân và làm điều gì đó xuất thần.

Với Parkinson, điều đó có nghĩa là miệt mài nghiên cứu lịch sử chữ và kiểu chữ, từ phông gỗ, Kinh Thánh cổ, biển hiệu xưa cho tới nghệ thuật in sách. “Ông ấy là một nhà sưu tầm tuyệt vời,” Roger Black nói. “Jim tìm poster cũ, sách cũ, biển hiệu cũ. Ông mê quảng cáo cổ. Và ông giữ lại tất cả, rồi sau đó lại lôi ra để tìm cảm hứng.”

Ông Parkinson rời Hallmark và quay về vùng Vịnh (Bay Area) vào năm 1969. Ban đầu, cuộc sống khá chật vật. “Tôi vẽ chữ để đổi lấy thức ăn, đồ nội thất và thậm chí một chiếc xe cũ,” ông viết trên trang web của mình. (Thỉnh thoảng, ông còn đổi thiết kế lấy… chất kích thích nữa.) Cuối cùng, ông có bước ngoặt lớn khi một người bạn giới thiệu ông cho Roger Black ở Rolling Stone. Parkinson hoàn toàn có thể kiếm được nhiều tiền hơn nếu làm trong ngành quảng cáo, nhưng ông không thấy vui bằng.

“Tôi nhận ra làm việc cho các tạp chí, thiết kế phông chữ hoặc logo riêng, đem lại nhiều thỏa mãn hơn hẳn tất cả công việc vẽ chữ khác mà tôi từng làm,” ông viết. “Sau đó, tôi luôn cố gắng ưu tiên làm cho các tạp chí càng nhiều càng tốt.” Và còn một lý do khác. “Điều vui nhất ở việc tô mực là nó là một nghề thủ công,” ông chia sẻ với FontCast. “Giống như làm mộc, thiết kế, hay đóng giày. Anh thực sự sản xuất ra thứ gì đó từ tay nghề của mình, thứ gì đó hữu hình mà anh có thể chạm vào.”